Nhiều phụ huynh cho rằng phát triển tư duy là một quá trình phức tạp, cần đến các chương trình chuyên sâu hoặc phương pháp đặc biệt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia giáo dục, tư duy của trẻ được hình thành từ chính những tương tác hằng ngày trong gia đình. Những thay đổi nhỏ trong cách cha mẹ trò chuyện và đồng hành có thể tạo ra khác biệt đáng kể trong cách trẻ suy nghĩ và học tập.
Bắt đầu từ cách đặt câu hỏi
Một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc phát triển tư duy là cách người lớn đặt câu hỏi cho trẻ. Trong nhiều trường hợp, câu hỏi dành cho trẻ thường hướng đến việc kiểm tra kiến thức, với mục tiêu tìm ra đáp án đúng. Cách tiếp cận này giúp trẻ ghi nhớ, nhưng hạn chế cơ hội suy nghĩ.
Các chuyên gia khuyến nghị cha mẹ nên chuyển sang sử dụng câu hỏi mở, khuyến khích trẻ lý giải và diễn đạt suy nghĩ. Thay vì hỏi “Đúng hay sai?”, có thể hỏi “Con nghĩ điều này có nghĩa là gì?”. Thay vì yêu cầu trả lời nhanh, có thể dành thời gian để trẻ suy nghĩ và trình bày theo cách của mình. Những câu hỏi mở giúp kéo dài quá trình suy nghĩ, tạo điều kiện để trẻ hình thành khả năng phân tích và lập luận.
Tạo cơ hội để trẻ diễn đạt suy nghĩ
Tư duy và ngôn ngữ có mối liên hệ chặt chẽ. Khi trẻ được nói, được giải thích và được kể lại, các em đang tổ chức lại suy nghĩ của mình. Trong sinh hoạt hằng ngày, cha mẹ có thể tạo cơ hội để trẻ diễn đạt thông qua những hoạt động đơn giản như kể lại một câu chuyện, chia sẻ về một trải nghiệm trong ngày hoặc giải thích cách làm một việc.
Điều quan trọng là người lớn cần lắng nghe một cách kiên nhẫn, tránh ngắt lời hoặc sửa sai quá sớm. Những câu trả lời chưa hoàn chỉnh vẫn có giá trị trong quá trình phát triển tư duy của trẻ. Khi được khuyến khích diễn đạt, trẻ dần hình thành sự tự tin và khả năng trình bày mạch lạc.
Tạo cơ hội để trẻ diễn đạt suy nghĩ
Khuyến khích trẻ suy nghĩ thay vì đưa ra đáp án ngay lập tức
Một thói quen phổ biến là cha mẹ nhanh chóng đưa ra câu trả lời khi trẻ gặp khó khăn. Điều này giúp giải quyết vấn đề trong ngắn hạn, nhưng làm giảm cơ hội để trẻ tự tìm hiểu. Các chuyên gia cho rằng, khi trẻ đặt câu hỏi, cha mẹ có thể phản hồi bằng cách đặt lại câu hỏi hoặc đưa ra gợi ý. Ví dụ, thay vì trả lời trực tiếp, có thể hỏi “Con đã nghĩ đến cách nào chưa?” hoặc “Nếu làm theo cách khác thì sao?”. Cách tiếp cận này giúp trẻ duy trì quá trình suy nghĩ, học cách tìm kiếm giải pháp và hình thành thói quen tự học.
Khuyến khích trẻ suy nghĩ và tương tác
Tư duy được nuôi dưỡng từ những tương tác nhỏ mỗi ngày
Phát triển tư duy không phải là một hoạt động tách biệt, mà diễn ra trong chính những tình huống quen thuộc của cuộc sống. Một cuộc trò chuyện, một câu hỏi, một lần lắng nghe đều có thể trở thành cơ hội để trẻ suy nghĩ và trưởng thành. Khi cha mẹ điều chỉnh cách tương tác theo hướng khuyến khích suy nghĩ và diễn đạt, trẻ sẽ dần hình thành nền tảng tư duy vững chắc, sẵn sàng cho quá trình học tập lâu dài.
Cha mẹ điều chỉnh cách tương tác với con theo hướng khuyến khích suy nghĩ và diễn đạt
Đồng hành cùng cha mẹ trong việc phát triển tư duy cho trẻ
Trong bối cảnh giáo dục hiện nay, việc giúp trẻ biết suy nghĩ và biết cách học ngày càng trở nên quan trọng. Nhiều chương trình chia sẻ giáo dục được tổ chức nhằm hỗ trợ cha mẹ tiếp cận những phương pháp phù hợp.
Tại BMS Hưng Yên, hội thảo “Cùng con phát triển tư duy và ngôn ngữ trong kỷ nguyên số” với sự tham gia của cô Phan Hồ Điệp – giảng viên Trường Đại học Sư phạm Hà Nội – mang đến những gợi ý thực tiễn, giúp cha mẹ hiểu rõ hơn cách đồng hành cùng con ngay từ những hoạt động gần gũi trong gia đình.
Chương trình diễn ra từ 8:00 – 11:00, ngày 17/05/2026 tại BMS Hưng Yên – Trường TH, THCS & THPT Hồng Đức (102 Nguyễn Bình, Mỹ Hào, Hưng Yên), tạo cơ hội để cha mẹ tiếp cận trực tiếp với các phương pháp giáo dục đang được áp dụng trong môi trường học tập hiện đại.
👉 Đăng ký tham gia miễn phí: Tại đây
->> Có thể Cha Mẹ quan tâm: Một môi trường học tập tốt có thể thay đổi cách trẻ học như thế nào?