Đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2026 là một đề thi hay, bám sát định hướng đổi mới của Chương trình GDPT 2018. Đề vừa bảo đảm yêu cầu xét tốt nghiệp, vừa có khả năng phân hóa tương đối tốt; đồng thời góp phần định hướng cho việc dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, khuyến khích học sinh đọc, suy nghĩ và bày tỏ chính kiến của mình trước những vấn đề của cuộc sống.
Cô Trần Thị Phương Nga, Khối trưởng khối THCS - giáo viên Ngữ Văn, Trường Tiểu học, THCS và THPT Hồng Đức (Hưng Yên) nhận định:
Đề thi tốt nghiệp THPT năm 2026 môn Ngữ văn cơ bản bám sát cấu trúc và định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 cũng như đề minh họa Bộ GD&ĐT đã công bố. Nhìn chung, đây là một đề thi phù hợp với mục tiêu xét tốt nghiệp, đồng thời có khả năng phân hóa nhất định để phục vụ công tác tuyển sinh đại học.
Cô Trần Thị Phương Nga đang giảng dạy môn Văn
Về cấu trúc, đề thi vẫn gồm hai phần: Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm) gồm 1 văn bản và 5 câu hỏi với 3 mức độ: Nhận biết, thông hiểu, vận dụng và Phần II.Viết (6,0 điểm) gồm câu 1 viết đoạn văn nghị luận xã hội, câu 2 viết bài văn nghị luận văn học. Cách ra đề ổn định giúp học sinh không bị áp lực về hình thức, từ đó tập trung vào việc đọc hiểu văn bản và thể hiện năng lực làm bài.
Ở phần Đọc hiểu, ngữ liệu được lựa chọn là văn bản nghị luận bàn về vai trò của công nghệ in đối với sự phát triển của tri thức nhân loại. Đây là một văn bản ngoài sách giáo khoa, phù hợp với định hướng của chương trình mới. Nội dung văn bản có tính thời sự, gắn với sự phát triển của khoa học công nghệ và quá trình chuyển đổi số hiện nay. Hệ thống câu hỏi được xây dựng theo các mức độ từ nhận biết đến vận dụng. Các câu hỏi nhận biết và thông hiểu tương đối rõ ràng, học sinh có thể tìm được căn cứ ngay trong văn bản. Câu hỏi vận dụng yêu cầu học sinh liên hệ đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh hiện nay, qua đó đánh giá được khả năng suy nghĩ độc lập, năng lực liên hệ thực tiễn và nhận thức của học sinh về các vấn đề xã hội đang được quan tâm.
Đối với phần Viết, câu nghị luận xã hội yêu cầu học sinh trình bày suy nghĩ về vấn đề: “Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?”. Đây là một đề tài gần gũi với thế hệ trẻ, mang tính thời sự và có ý nghĩa giáo dục. Đề bài không đòi hỏi kiến thức xã hội quá chuyên sâu nhưng yêu cầu học sinh phải có quan điểm rõ ràng, biết phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp và thể hiện trách nhiệm của bản thân. Những học sinh có vốn hiểu biết xã hội tốt sẽ có nhiều cơ hội thể hiện tư duy và sự sáng tạo trong bài viết.
Câu nghị luận văn học yêu cầu phân tích bài thơ “Những chiếc lá” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Đây là một ngữ liệu hoàn toàn mới, không nằm trong sách giáo khoa. Bài thơ có dung lượng vừa phải, ngôn ngữ giản dị nhưng chứa đựng nhiều tầng ý nghĩa. Hình tượng những chiếc lá không chỉ gợi lên quy luật của thiên nhiên mà còn gợi suy ngẫm về giá trị của sự cống hiến, về ý nghĩa của mỗi con người trong cuộc sống. Tuy nhiên, đây cũng là phần có tính phân hóa cao nhất của đề thi. Học sinh muốn làm tốt không chỉ cần nắm chắc kỹ năng phân tích thơ mà còn phải có khả năng cảm thụ và phát hiện được chiều sâu tư tưởng của tác phẩm.
So với đề thi năm 2025, đề thi năm 2026 có độ mở lớn hơn. Nếu đề năm 2025 thiên về những vấn đề xã hội quen thuộc thì đề năm nay đặt học sinh trước những vấn đề gắn với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo. Ngữ liệu văn học cũng có yêu cầu cao hơn về năng lực đọc hiểu và cảm thụ. Điều này cho thấy xu hướng ra đề ngày càng chú trọng đánh giá năng lực thực chất của học sinh, hạn chế tình trạng học thuộc văn mẫu hoặc học tủ.
Về mức độ, theo đánh giá của tổ chuyên môn, học sinh có học lực trung bình nếu nắm chắc kỹ năng làm bài có thể đạt từ 5,0 đến 6,0 điểm. Học sinh khá có khả năng đạt từ 6,5 đến 7,5 điểm. Đối với học sinh giỏi, mức điểm từ 8,0 trở lên hoàn toàn có thể đạt được nếu bài viết có chiều sâu, lập luận chặt chẽ và thể hiện được khả năng cảm thụ văn học tốt. Tuy nhiên, để đạt điểm 9,0 trở lên sẽ không dễ bởi câu nghị luận văn học đòi hỏi sự sáng tạo và những cảm nhận riêng của người viết.
Nhìn chung, đề thi tốt nghiệp THPT môn Ngữ văn năm 2026 là một đề thi hay, bám sát định hướng đổi mới của Chương trình GDPT 2018. Đề vừa bảo đảm yêu cầu xét tốt nghiệp, vừa có khả năng phân hóa tương đối tốt; đồng thời góp phần định hướng cho việc dạy học Ngữ văn theo hướng phát triển phẩm chất, năng lực, khuyến khích học sinh đọc, suy nghĩ và bày tỏ chính kiến của mình trước những vấn đề của cuộc sống.